Aziatische horzel en honing: tussen predatie, mythen en bescherming

Inhoud

• Aziatische horzel vs bij: waarom de ene honing produceert en de andere hem plundert

• Voordeel voor het ecosysteem vs Scourge: Heeft de Hornet positieve aspecten?

• Je gewassen beschermen : Criteria voor het kiezen van een doeltreffende horzelval

• Conclusie

Nee, de Aziatische horzel maakt geen honing. Ik weet het, de vraag komt steeds terug, en dat is normaal: als je zo'n groot insect ziet rondscharrelen bij bijenkorven, vraag je je misschien af of hij niet ook zijn eigen kleine productie heeft. Behalve dat Vespa velutina is geen producent. Het is een roofdier. En een verdomd goede, helaas voor onze bijen.

Wat het onderwerp van Aziatische horzels en honing zo verwarrend maakt, is de mengeling van twee realiteiten. Aan de ene kant een sociaal insect dat in kolonies leeft en zich, jawel, voedt met suiker. Aan de andere kant bijen die nectar omzetten in honing dankzij een biologisch proces dat de horzel eenvoudigweg niet kan reproduceren. De horzel produceert niets. Hij neemt. En dat is precies wat we hier gaan uitleggen: het fundamentele verschil tussen deze twee insecten, de werkelijke impact van de horzel op het ecosysteem en vooral hoe je je bijenkasten kunt beschermen met de juiste hulpmiddelen.

Dingen om te onthouden

• Dit artikel deconstrueert de mythe van de honingproductie door de Aziatische horzel

• We vergelijken de levensstijl met die van bijen, analyseren de werkelijke impact op het ecosysteem en bieden nauwkeurige aankoopcriteria voor het kiezen van de beste beschermingssystemen voor je bijenkasten.

• Waarom produceert de een honing en plundert de ander die?

• Zijn er ook positieve aspecten aan de Hornet?

Of je nu een hobbyimker bent of gewoon nieuwsgierig bent waarom deze horzel zo veel in het nieuws is, dit artikel is voor jou. We gaan ook een paar vooroordelen uit de wereld helpen.

Aziatische horzel vs bij: waarom de ene honing produceert en de andere hem plundert

Het verschil tussen de bij en de horzel kan in één woord worden samengevat: enzym. Bijen hebben een enzym, invertase, in hun krop dat bloemennectar omzet in honing. Dit honingproductieproces is uniek in de wereld van de sociale insecten. De bijen verzamelen de nectar, brengen het terug naar de bijenkorf, geven het van mond tot mond door aan de werksters en slaan het vervolgens op in wascellen die ze urenlang ventileren om het water te laten verdampen. Het resultaat is een stabiel, suikerrijk voedsel dat jarenlang kan worden bewaard.

De Aziatische horzel? Die doet dat allemaal niet. Zijn nest is gemaakt van papier-maché (houtvezels gemengd met speeksel), niet van was. Hij heeft geen opslagcellen. Hij foerageert niet in de letterlijke zin van het woord. Wanneer Vespa velutina een bloem benadert, is het om een beetje nectar op te likken en onmiddellijk te consumeren, niet om het te transformeren. Haar biologie laat dit gewoon niet toe.

Dus waarom associëren we Aziatische horzels en honing? Omdat honing duidelijk Aziatische horzels aantrekt. Honing is een toegankelijke caloriebom. En horzels, die snelle suikers nodig hebben om hun vliegspieren van brandstof te voorzien en hun larven proteïnen te geven (in de vorm van gemalen insecten), vinden een bijenkorf een dubbele jackpot: honing om te plunderen en bijen om op te jagen.

Het plunderen van bijenkorven door Aziatische horzels gebeurt methodisch. De horzels zweven voor de ingang van de bijenkorf, soms met tientallen tegelijk. Ze vangen de bijen in volle vlucht, onthoofden ze, houden de borstkas (het deel dat het rijkst is aan eiwitten) en laten de rest achter. Een horzelkolonie kan honderden bijen per dag doden. Gedurende een seizoen zijn dat duizenden werksters minder. De bijenkorf verzwakt, de honingproductie daalt en in de ernstigste gevallen stort de bijenkolonie volledig in.

Aziatische bijen (Apis cerana) hebben een fascinerende reactie ontwikkeld: ze vormen een bal rond de binnendringende horzel en verhogen zo de temperatuur tot de horzel gedood wordt door hyperthermie. Onze Europese bijen (Apis mellifera) hebben een dergelijke verdediging niet. Ze zijn hulpeloos tegenover een roofdier dat ze in hun evolutionaire geschiedenis nog nooit zijn tegengekomen. Daarom is de impact van de horzel op Europese bijen zo verwoestend: ze hebben gewoonweg geen tijd gehad om zich aan te passen.

Een belangrijk punt: maken horzels honing, zelfs in kleine hoeveelheden? Nee. Sommige websites verwijzen naar «horzelhoning» in Azië, maar in werkelijkheid is dit honing die gestolen is van bijen en tijdelijk opgeslagen wordt in het nest, niet geproduceerd door de horzel zelf. De horzel is een plunderaar, geen producent. Het verschil is cruciaal.

Voordeel voor het ecosysteem vs Scourge: Heeft de Hornet positieve aspecten?

70 000. Dit is het geschatte aantal nesten van Aziatische horzels dat elk jaar alleen al in Frankrijk wordt vernietigd. Gezien deze cijfers is het moeilijk om iets positiefs te zien in dit insect. En toch moet de vraag eerlijk gesteld worden.

In zijn thuisland Zuidoost-Azië, Vespa velutina fungeert als een natuurlijk roofdier, perfect geïntegreerd in het ecosysteem. Hij reguleert populaties vliegen, rupsen, vlinders en andere insecten. Aziatische bijen weten, zoals we hebben gezien, hoe ze zich ertegen moeten verdedigen. Er is een evenwicht. De horzel speelt een echte ecologische rol: hij maakt deel uit van de voedselketen, controleert bepaalde populaties schadelijke insecten en bestuift zelfs marginaal sommige planten op zoek naar nectar.

Het probleem is dat dit evenwicht in Europa niet bestaat. De Aziatische horzel is in 2004 in Frankrijk aangekomen, waarschijnlijk in een zending geïmporteerd aardewerk uit China. Sindsdien heeft de horzel bijna heel Frankrijk gekoloniseerd, evenals grote delen van Spanje, Portugal, Italië en België. Omdat er op onze breedtegraden geen effectieve natuurlijke vijanden zijn, groeit de populatie explosief.

Zijn er ook positieve aspecten? Laten we eerlijk zijn: heel weinig, en ze wegen niet op tegen de schade. Ja, de Aziatische horzel eet ook vliegen en wespen. Ja, sommige vogels zoals de snoek en de buizerd eten ze af en toe. Er zijn zelfs mezen gezien die naar horzels pikten. Maar deze predaties zijn verwaarloosbaar vergeleken met de snelheid waarmee de soort zich voortplant.

De impact op de biodiversiteit is goed gedocumenteerd. De Aziatische horzel heeft het niet alleen gemunt op honingbijen. Hij valt alle bestuivers aan: wilde bijen, hommels en zweefvliegen. Toch worden deze insecten al verzwakt door pesticiden, habitatverlies en klimaatverandering. Hier nog een invasief roofdier aan toevoegen is een klap te veel voor populaties die al in verval zijn.

En is de Aziatische horzel gevaarlijk voor mensen? Zijn angel is pijnlijk, vergelijkbaar met die van een wesp, maar niet giftiger. Het echte gevaar is voor mensen met allergieën of in gevallen van meerdere steken (wanneer een nest per ongeluk wordt verstoord). Voor bijen daarentegen is het gevaar existentieel. Een studie van het MNHN heeft aangetoond dat in gebieden met een hoge dichtheid aan horzels het verlies van bijenvolken met 30 tot 50% toeneemt in vergelijking met gebieden zonder horzels.

Dus nee, ik ga je niet vertellen dat de Aziatische Hornet «nuttig» is in Europa. Dat zou oneerlijk zijn. Het is een invasieve soort die een toch al kwetsbaar ecosysteem destabiliseert. De enige verantwoorde reactie is actief beheer: vallen, nesten vernietigen en bijenstallen beschermen. Het hele jaar door, niet alleen in de zomer.

Je gewassen beschermen : Criteria voor het kiezen van een doeltreffende horzelval

Heb je bijenkasten of denk je erover om er een te installeren? De vraag is niet meer of de Aziatische horzel komt, maar wanneer. En als ze komen, moet je voorbereid zijn. Hier lees je waar je op moet letten voordat je investeert in een beschermingssysteem.

Eerste criterium: selectiviteit. Dit is verreweg het belangrijkste punt. Een Aziatische horzelval die ook bijen, vlinders of hommels vangt, is contraproductief. Je probeert de biodiversiteit te beschermen, niet te verergeren. De beste vallen gebruiken een selectief lokaas (vaak op basis van donker bier, zwarte bessensiroop en een beetje witte wijn, waarvan de geur bijen afstoot) in combinatie met gekalibreerde roosters die insecten kleiner dan de horzel naar buiten laten komen.

Tweede criterium: het type val. In grote lijnen zijn er drie families:

• Klassieke trechtervallen Eenvoudig, goedkoop (€5 tot €15), vaak in plastic flessen. Effectief in de lente om koninginnen te vangen. Hun beperking: ze zijn niet altijd erg selectief als het lokaas verkeerd gedoseerd is.

• Creel vallen met een anti-retoursysteem Ze zijn uitgebreider (€20 tot €40) en laten kleine insecten ontsnappen door de openingen aan de zijkant. Dit is de beste verhouding tussen efficiëntie en selectiviteit voor amateurimkers.

• Elektrische harpen Een horzelnest: frames van schrikdraad die voor de bijenkasten zijn geplaatst. De horzel raakt de draden en valt in een bak. Prijs: €80 tot €150. Zeer effectief, zeer selectief (de bijen gaan tussen de draden door), maar het meest geschikt voor middelgrote tot grote bijenstallen.

Derde criterium: de vangperiode. Veel mensen zetten alleen vallen in de zomer, wanneer de horzels zichtbaar zijn. Dit is een vergissing. Vallen in de lente (februari tot mei) is strategisch: elke koningin die dan gevangen wordt, betekent 2.000 tot 3.000 minder nesten in de herfst. Bij Frelons.be zijn we het hele jaar door actief tegen de Aziatische horzel, en we raden echt niet aan om te wachten tot juli om actie te ondernemen.

Vierde criterium: locatie. Een val die overal wordt geplaatst is nutteloos. Plaats de val dicht bij de bijenstal, idealiter op 5 of 10 meter van de kasten, hoog (1,5 m van de grond), op een halfschaduwrijke plek. Wat ruiken Aziatische horzels niet graag? Niet veel, helaas. Sommige imkers testen afweermiddelen op basis van essentiële oliën (kruidnagel, citronella), maar de wetenschappelijke resultaten zijn gemengd. Je kunt beter inzetten op een goede val dan op een hypothetisch afweermiddel.

Voor de aankoop van lokaas en vallen, Kies voor de bijenteelt liever leveranciers die gespecialiseerd zijn in bijenteelt dan tuinsupermarkten. Commercieel selectief lokaas (Véto-pharma, Trappit) is getest en gevalideerd voor zijn lage impact op niet-doelsoorten. Als je je eigen lokaas maakt, blijft het klassieke recept overeind: een derde donker bier, een derde zwarte bessen of grenadinesiroop, een derde witte wijn. De witte wijn maakt het verschil: zijn geur stoot bijen af, maar geen horzels.

Een laatste punt in deze vergelijking van bescherming: vergeet de muilkorven niet. Dit zijn metalen roosters die aan de ingang van de bijenkorf worden bevestigd en voorkomen dat de horzel er recht voor gaat zweven. De bijen passeren en de horzel kan niet meer effectief jagen. Kosten: €10 tot €25 per kast. Eenvoudig, duurzaam en het verandert het leven van een bijenstal onder druk.

Conclusie

De Aziatische horzel maakt geen honing. Hij steelt het, doodt de bijen die het produceren en verzwakt het bestuivingsecosysteem waarvan we allemaal afhankelijk zijn. Mythes over dit insect zijn moeilijk te ontkrachten, maar de feiten zijn er: het is een invasieve soort die aangepakt moet worden, niet zomaar een «groot insect» dat genegeerd kan worden.

Als je bijenkasten hebt, rust ze dan uit. Selectieve vallen in de lente, harpen of muilkorven in de zomer en nestbewaking in de herfst. En als je een Aziatisch horzelnest ziet, probeer het dan niet zelf te vernietigen: schakel de professionals in. Bij Frelons.be werken we het hele jaar door om nesten te vernietigen en advies te geven over het beschermen van bijenkorven. Wacht niet tot het probleem zich voordoet.

Veelgestelde vragen