Aziatische horzels in Sint-Gillis: hoe ga je om met een nest?

Inhoud

• Identificatie en specifieke kenmerken van de Aziatische horzel in de stedelijke omgeving van Sint-Gillis

• Stap-voor-stap handleiding: een Aziatisch wespennest in Sint-Gillis melden en vernietigen

• Veiligheid en preventie: waarom het hele jaar door een beroep doen op een lokale expert in Sint-Gillis?

• Conclusie

Afgelopen zomer belde een winkelier op de Waterloolaan ons op een dinsdagochtend in paniek op. Zijn terrasklanten durfden niet meer buiten te zitten. De boosdoener: een nest Aziatische horzels, hangend onder de kroonlijst van de tweede verdieping, zo groot als een basketbal. In Sint-Gillis, midden in 1060, midden tussen de gebouwen van Brussel. Dit is niet langer een reportage over het Franse platteland: de Aziatische horzel is hier, en hij neemt er permanent zijn intrek.

Dingen om te onthouden

• Een ultra-lokaal verslag van de interventie in het hart van 1060 Sint-Gillis, omgezet in een praktische gids

• Het artikel maakt de technische expertise menselijker door te vertellen over een echte operatie, terwijl de specifieke administratieve en klimatologische kenmerken van de gemeente worden uitgelegd om het hele jaar door bescherming te garanderen.

• Identificatie en specifieke kenmerken van de Aziatische horzel in de stedelijke omgeving...

• Een Aziatisch horzelnest in Sint-Gillis rapporteren en vernietigen

We zien dit soort situaties steeds vaker. De meldingen van horzelnesten in Sint-Gillis zijn de laatste jaren sterk gestegen en de trend vertraagt niet. Het probleem is dat veel mensen niet weten wat ze moeten doen als ze een nest zien. De brandweer in Brussel bellen? Contact opnemen met de gemeente? Proberen er zelf iets aan te doen? Spoiler: de laatste optie is nee. We zetten het hier stap voor stap op een rijtje, zodat je precies weet wat je moet doen als er een Aziatisch horzelnest in de buurt van je huis in Sint-Gillis opduikt.

Identificatie en specifieke kenmerken van de Aziatische horzel in de stedelijke omgeving van Sint-Gillis

Drie centimeter. Dat is de gemiddelde grootte van een vrouwelijke arbeider. Vespa velutina, de Aziatische horzel. Kleiner dan de Europese horzel, in tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht. Dat is vaak de eerste verrassing als je een foto laat zien aan de lokale bevolking: «Oh, is dat hem? Ik dacht dat hij groter was». Nee. Hij is donkerder, gedrongener, met een karakteristiek oranje gezicht en geel gestippelde poten. Zo herken je zonder aarzelen een Aziatische horzel.

De Europese horzel daarentegen is roder, groter en, eerlijk gezegd, minder agressief tegenover mensen. Verwarring tussen de twee komt vaak voor en heeft gevolgen: mensen vernielen Europese horzelnesten (die nuttig zijn voor het ecosysteem) en denken dat ze het juiste doen, terwijl de echte Europese horzel dat niet doet. Vespa velutina bloeit rustig twee straten verderop.

In Sint-Gillis zorgt de dichte stedelijke omgeving voor speciale omstandigheden. De primaire nesten, die in de lente door de stichtende koninginnen worden gebouwd, zijn te vinden op plaatsen die je nooit zou vermoeden: onder een luifel van een garage, in een elektriciteitsmeter buiten, achter een rolluik dat niet meer in gebruik is. Deze nesten zijn klein, ongeveer zo groot als een tennisbal. Gemakkelijk te missen. Pas in de zomer, als de kolonie verhuist en een veel groter tweede nest bouwt, beginnen mensen het komen en gaan op te merken.

Een stedelijk nest van Aziatische horzels in Sint-Gillis is meestal hoog te vinden: onder daken, in de toppen van de weinige grote bomen in het nabijgelegen Bospark of vastgeklampt aan de gevels van de Haussmann-achtige gebouwen in de wijk. De dichtheid van de gebouwen speelt een paradoxale rol. Enerzijds zijn er minder hoge bomen dan in landelijke gebieden, waardoor de nesten vaak beter zichtbaar zijn. Anderzijds bieden de architecturale hoekjes en gaatjes van de oude huizen in Sint-Gillis tientallen perfecte schuilplaatsen.

Dit maakt de aanwezigheid van Vespa velutina in Brussel is de nabijheid van mensen. Een nest midden in een bos is één ding. Een nest op drie meter van een schoolplein of boven een terras van een restaurant op het voorplein van Sint-Gillis is een noodgeval. De Aziatische horzel is niet spontaan agressief als hij foerageert, maar kom binnen vijf meter van zijn nest en de reactie is onmiddellijk: de schildwachten vallen in groepen aan. En in tegenstelling tot bijen kunnen horzels meerdere keren steken.

Is het gevaarlijk om gestoken te worden door een Aziatische horzel? Voor de meeste mensen veroorzaakt een geïsoleerde steek intense pijn, plaatselijke zwelling en niets meer. Het echte gevaar is een meervoudige steek (wanneer je onbewust een nest verstoort) of een allergische reactie. Ongeveer 3 % van de bevolking is allergisch voor het gif van vliesvleugeligen en in dit geval kan één enkele steek een anafylactische shock veroorzaken. Elk jaar belanden in België mensen hierdoor op de spoedafdeling.

Een laatste punt dat rechtstreeks betrekking heeft op Sint-Gillis: gemeenschappelijke tuinen en stedelijke bijenstallen. De gemeente heeft de bijenteelt in de stad de afgelopen jaren aangemoedigd. De Aziatische horzel is een geducht roofdier van bijen. Hij zweeft voor de bijenkorf en vangt de bijen één voor één. Eén actief nest kan meerdere kolonies in slechts een paar weken decimeren. Het beschermen van lokale bijen is nog een reden om geen nest rond te laten slingeren.

Stap-voor-stap handleiding: een Aziatisch wespennest in Sint-Gillis melden en vernietigen

Je hebt een verdacht nest gezien. Eerste en belangrijkste regel: raak niets aan. Geen slangen, geen rook, geen stokken. Elk jaar belanden er mensen in het ziekenhuis omdat ze het probleem zelf probeerden aan te pakken. Een volwassen nest kan meer dan 2000 individuen bevatten. Als ze zich bedreigd voelen, komen ze allemaal tegelijk naar buiten.

Hier volgt de procedure voor het aanmelden van 1060:

1. Maak een foto als je kunt zonder dichterbij dan vijf meter te komen. De zoom van je telefoon is meer dan genoeg. Deze foto zal bevestigen dat het inderdaad om een Aziatisch horzelnest gaat en niet om een wespen- of Europese horzelnest.

2. Meld het nest op het officiële platform. In België kun je een horzelnest melden via de iNaturalist-applicatie of rechtstreeks aan het bewakingsnetwerk. Vespa-Watch, beheerd door het Koninklijk Instituut voor Natuurwetenschappen. Het is gratis en helpt de voortgang van de soort in kaart te brengen.

3. Neem contact op met de gemeente Sint-Gillis. De dienst Leefmilieu van 1060 kan je helpen. Sommige Brusselse gemeenten dragen bij aan de gedeeltelijke financiering van de vernietiging, maar de regelingen verschillen van jaar tot jaar. Bel ze rechtstreeks om te weten wat van toepassing is.

4. Schakel een gespecialiseerde verdelger in. Daar komen wij om de hoek kijken. Het vernietigen van een nest Aziatische horzels in Sint-Gillis is geen conventionele ongediertebestrijding. Het vereist een speciale uitrusting (geventileerd pak voor het hele lichaam, telescoopstok, geschikt biocide) en een goed begrip van het gedrag van de insecten.

En de brandweer in Brussel, grijpt die in voor horzels? Dat is een vraag die ons voortdurend wordt gesteld. Het antwoord is dat de brandweer kan ingrijpen bij een onmiddellijke bedreiging van de openbare veiligheid, maar in de praktijk verwijzen ze mensen bijna altijd door naar particuliere professionals om horzelnesten te vernietigen. Ze hebben gewoonweg niet de middelen om elke melding te behandelen, vooral op het hoogtepunt van het zomerseizoen.

De feitelijke vernietigingsprocedure hangt af van de locatie van het nest. Als het nest minder dan tien meter hoog is, verloopt de operatie vrij snel: een insecticide wordt rechtstreeks in het nest geïnjecteerd met behulp van een paal, de activiteit moet stoppen (over het algemeen 24 tot 48 uur) en dan wordt het nest verwijderd. Een nest dat twintig meter hoog in een boom in het Pierre Paulus park zit, is een ander verhaal: daar kan een hoogwerker of andere toegangstechnieken voor nodig zijn.

Als het op timing aankomt, wacht dan niet. Een nest dat in juni wordt ontdekt, is zo groot als een grapefruit. In september kan het 80 centimeter in diameter zijn. Hoe groter het nest, hoe complexer en duurder de ingreep en hoe groter het risico voor de buren. Als je een Aziatische horzel regelmatig op dezelfde plek ziet, betekent dit dat er een nest is. Meld het onmiddellijk.

Wat moet je doen als je geïsoleerde Aziatische horzels zonder zichtbaar nest ziet? Noteer de locatie, het tijdstip en de vliegrichting. Werksters volgen regelmatige paden tussen het nest en hun jachtgebied. Door verschillende waarnemingen met elkaar te vergelijken, is het vaak mogelijk om het nest te lokaliseren. Geef deze informatie door wanneer je een waarneming meldt, het bespaart ons kostbare tijd.

Even iets over een veel voorkomende misvatting: waarom mogen individuele Aziatische horzels niet gedood worden? In werkelijkheid vormt het doden van een geïsoleerde horzel op zich geen probleem. Wat zinloos is, is geloven dat het doden van een paar werksters iets zal oplossen. Een nest produceert duizenden individuen. De enige effectieve oplossing is het nest vernietigen. Al het andere is een pleister op een houten been.

Veiligheid en preventie: waarom het hele jaar door een beroep doen op een lokale expert in Sint-Gillis?

42 steken. Dat is wat een inwoner van het Brussels Gewest vorig jaar overkwam toen hij een nest probeerde te verwijderen met behulp van een ladder en een vuilniszak. Hij werd in het ziekenhuis opgenomen en lag drie dagen onder observatie. Het nest zat er nog steeds toen hij naar huis terugkeerde. Dit soort verhalen horen we de hele tijd en het herinnert ons eraan waarom ons werk bestaat.

Het gevaar van een steek van de Aziatische horzel is reëel, maar het is vooral een kwestie van context. Een steek tijdens een wandeling in de tuin is pijnlijk, maar meestal zonder ernstige gevolgen. Twintig gelijktijdige steken na het schudden van een nest zijn potentieel dodelijk, zelfs zonder een bekende allergie. De hoeveelheid geïnjecteerd gif is meer dan het lichaam aankan. Kinderen en ouderen zijn bijzonder kwetsbaar.

Een verdelger in Sint-Gillis inschakelen die gespecialiseerd is in horzels is geen luxe: het is de enige verstandige optie. Je draagt een steekwerende overall (een horzelsteek gaat probleemloos door een spijkerbroek heen), je gebruikt goedgekeurde producten, je beveiligt de omgeving en je weet precies hoe de horzel in elke fase zal reageren. Geen improvisatie.

Laten we het eens hebben over de kosten van het vernietigen van een wespennest. Dit is de belangrijkste vraag die we aan de telefoon krijgen. De kosten voor het vernietigen van een wespennest variëren afhankelijk van een aantal factoren: de hoogte van het nest, de toegankelijkheid en of er speciale apparatuur nodig is (gondel, touw). Voor een toegankelijk nest moet je over het algemeen rekenen op een prijs tussen €100 en €200. Voor werkzaamheden op hoogte met een hoogwerker kan dit oplopen tot meer dan 300 euro. Pas op voor abnormaal lage prijzen: sommige niet-specialisten gebruiken ongeschikte producten, verwijderen het nest niet of komen niet terug om te controleren of de kolonie is verwijderd.

Bij Frelons.be werken we het hele jaar door in Sint-Gillis, en dat is een belangrijk punt. Veel mensen denken dat het probleem van de Aziatische horzel beperkt is tot de zomer. Fout. De cyclus begint in februari-maart, wanneer de koninginnen uit hun winterslaap komen en op zoek gaan naar een plek om hun primaire nest te bouwen. Dit is het moment waarop preventieve actie kan worden ondernomen door selectieve vallen op te zetten en risicogebieden in de gaten te houden. In de herfst produceren de nesten de toekomstige koninginnen die zullen overwinteren. En in de winter worden verlaten nesten verwijderd om te voorkomen dat ze het volgende jaar als markering worden gebruikt (horzels hergebruiken een oud nest niet, maar ze vestigen zich vaak in de buurt ervan).

Preventie is de sleutel. Een paar eenvoudige stappen kunnen de kans verkleinen dat een nest zich in je huis vestigt:

• Inspecteer vanaf maart regelmatig de hoekjes en gaatjes van je gevel, schuurtjes en dakoverstekken.

• Laat geen rijp fruit rondslingeren in je tuin of op je terras: het is een horzelmagneet.

• Dek je vuilnisbakken af. Aziatische horzels houden net zoveel van eiwitten (vlees, vis) als van suiker.

• Als je een imker bent in de 1060, rust je kasten dan uit met antivogelmuilkorven. Het kost bijna niets en het redt hele kolonies.

Een voordeel van werken met een lokale verdelger in Sint-Gillis is dat we het terrein kennen. We weten welke buurten het meest getroffen zijn, welke soorten gebouwen de meeste problemen opleveren en we kunnen snel ingrijpen. Wanneer een nest wordt gemeld, telt elke dag. Een actief Aziatisch horzelnest naast een school of kinderdagverblijf kan geen week wachten.

We krijgen wel eens de vraag wie je moet bellen als je Aziatische horzels in huis hebt. Het meest voor de hand liggende antwoord: bel een professionele horzelverdelger op 1060. Niet je doe-het-zelf-buurman, niet YouTube, niet een forum. Een professional. De gemeente Sint-Gillis kan je ook informeren over eventuele financiële steun. In sommige jaren heeft Leefmilieu Brussel bijgedragen in de kosten van de werkzaamheden. Het is de moeite waard om het te vragen.

De kwestie van het samenleven met de Aziatische horzel bevindt zich niet langer in het stadium van de hypothese. Vespa velutina is voorgoed in Brussel. De vraag is niet langer «zal hij komen? maar »hoe kunnen we zijn aanwezigheid op een intelligente manier beheren? En het antwoord ligt in de waakzaamheid van de bewoners, het reactievermogen van de professionals en een goede coördinatie met de lokale autoriteiten.

Conclusie

Een Aziatisch wespennest in Sint-Gillis is niet onvermijdelijk en ook geen ramp, op voorwaarde dat je snel en doeltreffend handelt. Identificeer het insect, houd afstand, meld het nest aan de autoriteiten en aan een professional. Probeer het nest nooit zelf te vernietigen. Bij Frelons.be zijn we het hele jaar door actief in de regio 1060, van het vangen van koninginnen in de lente tot het verwijderen van nesten in de zomer. Als je ook maar de minste twijfel hebt over wat er rond je huis vliegt, bel ons dan. Beter een vals alarm dan een nest van 2.000 horzels boven je voordeur.

Veelgestelde vragen