Hoe vind je een wespennest: een praktische en veilige handleiding

Inhoud

• De favoriete schuilplaatsen: waar kun je thuis een wespennest vinden?

• Observatiemethode: hoe kun je wespen volgen tot aan hun nest?

• Onzichtbaar nest en veiligheid: wat moet je doen als je de plek eenmaal hebt gevonden?

• Conclusie

U hoort een aanhoudend gezoem bij het dak. U ziet al drie dagen lang wespen rond hetzelfde raam vliegen. En toch kunt u het nest nergens vinden. Wees gerust, dat is normaal: een goed verborgen wespennest is bijna altijd onzichtbaar vanaf de plek waar u staat.

Dingen om te onthouden

• Dit artikel onderscheidt zich door een ‘detective’-methode voor te stellen die is gebaseerd op de observatie van vliegroutes en geluidssignalen

• In tegenstelling tot de gebruikelijke lijsten besteden wij speciale aandacht aan de Aziatische hoornaar om het hele jaar door het bewustzijn rond de bescherming van de biodiversiteit te vergroten

• Waar kun je thuis een wespennest vinden?

• Hoe kun je wespen volgen tot aan hun nest?

Het goede nieuws is dat je het huis niet van boven tot onder hoeft te doorzoeken. Wespen laten sporen achter, maken geluiden en hebben vaste gewoontes. Ze vliegen in een rechte lijn, komen altijd via hetzelfde gaatje naar binnen en zijn op vaste tijden aan het werk. Je hoeft ze alleen maar te observeren zoals een detective een verdachte zou observeren: tien minuten in de tuin zitten is beter dan een uur lang met een ladder in de weer zijn en dakpannen optillen.

Bij Frelons.be gaan we het hele jaar door op zoek naar nesten van gewone wespen, Europese horzels en vooral Aziatische horzels. En geloof ons: de methode is belangrijker dan de uitrusting. Hier leest u hoe u zonder risico een wespennest kunt opsporen en hoe u tegelijkertijd kunt herkennen wanneer er sprake is van een speciaal geval dat een onmiddellijke melding vereist.

De favoriete schuilplaatsen: waar kun je thuis een wespennest vinden?

Een wesp heeft drie dingen nodig om een kolonie te stichten: een droge schuilplaats, een smalle ingang en rust. Dat beperkt de lijst met verdachten aanzienlijk. Bekijk deze typische locaties eerst even voordat u begint met observeren; dat bespaart u enorm veel tijd.

Het dak, kampioen in alle categorieën. Een wespennest onder het dak is een echte Belgische klassieker. De insecten glippen tussen twee verschoven dakpannen, onder de nok, achter een beschadigde dakrandplank of via een ventilatieopening onder het dak. Vanaf de grond zie je niets, maar als je twee minuten naar de dakrand kijkt en de wespen steeds op dezelfde plek verdwijnen, heb je de ingang gevonden.

De rolluikkasten. Warm, droog, beschut, met een perfecte opening om binnen te komen. Als bewoners me vertellen dat ze achter de slaapkamermuur gekras horen, is dat de eerste plek die ik controleer. Hetzelfde geldt voor rolluikkasten, valse wanden en holle ruimtes achter gevelbekleding.

De zolder en de dakruimte. Hoe weet je of er een wespennest in huis zit? Vaak zie je dan enkele werksters die vastzitten tegen een raam op de bovenste verdieping, samen met een paar heel fijne houtspaanders die op de grond vallen. Een wespennest in huis bevindt zich bijna altijd in een ruimte die niemand opent: zolder, kelder, verlaagd plafond, technische schacht, of achter een opbergmeubel dat nooit wordt verplaatst.

De tuin, het andere jachtterrein. Een wespennest in de tuin kan in de lucht hangen (in een dichte haag, een laurier, een tuinhuisje, een schuurtje of onder een pergola) of ondergronds liggen. Duitse wespen maken graag gebruik van een oud veldmuishol, een verlaten molshoop of de holle ruimte onder een houten terras. Als u wespen uit een gat in het gazon ziet komen, maai dan vooral niet in die hoek: de trillingen van de grasmaaier lokken de hevigste aanvallen van de zomer uit.

De hoekjes die we vergeten. Brievenbus, gesloten barbecue, ingeklapte parasol, aanhangwagenkist, ongebruikte hondenhok, elektriciteitsmeter buiten, stapel brandhout. Ik heb al eens een nest ter grootte van een voetbal verwijderd uit een tuinset die de hele winter onder een zeil had gestaan.

Even iets over de Aziatische hoornaar: die speelt in een heel andere klasse. Zijn eerste nest in het voorjaar ligt verborgen onder een afdak (carport, tuinhuisje, deurkozijn, onder een dakgoot) en is zo groot als een tennisbal. Vervolgens verhuist de kolonie in de zomer naar een secundair nest, dat vaak op 10 tot 15 meter hoogte in een boom hangt en onzichtbaar is zolang de bladeren nog aan de boom zitten. Daarom blijven we in november en december zoeken.

Observatiemethode: hoe kun je wespen volgen tot aan hun nest?

Dat is waar het om draait. Een wespennest lokaliseren betekent niet dat je naar het nest zoekt: het betekent dat je de insecten volgt die je ernaartoe leiden. Een werkwesp die naar huis terugkeert, vliegt in een rechte lijn, zonder omwegen, op constante hoogte. Deze vliegroute is je leidraad.

Kies het juiste moment. Tussen 10.00 en 17.00 uur bij warm en droog weer, wanneer het verkeer het drukst is. Vermijd wind, regen en de vroege ochtend. Ga vijf of zes meter van het verdachte gebied vandaan staan, blijf stil staan en kijk ruim tien minuten lang goed. Geduld is 90 % van het werk.

Dat ding met die glinsterende puntjes in de zon. Ga met je rug naar de zon staan of iets tegen het licht in: de vleugels van de wespen vangen het licht op en veranderen in kleine glinsterende puntjes die door de lucht schieten. Dan zie je wat je voorheen niet zag: een ware snelweg van insecten. Tel de stroom: meer dan 15 heen-en-terugvluchten per minuut naar hetzelfde punt duidt op een volgroeid nest, niet op een toevallige doorgang van verzamelaars.

Bepaal de positie door middel van driehoeksmeting. Noteer de vliegrichting vanaf een eerste observatiepunt, ga vervolgens vijftien meter opzij en herhaal dit. Door de twee richtingen met elkaar te kruisen, bepaalt u de locatie van het nest, op enkele meters nauwkeurig. Dit is dezelfde methode die imkers al sinds jaar en dag gebruiken om wilde zwermen op te sporen. Vervolgens verfijnt u de zoektocht door dichterbij te komen, maar nooit dichter dan drie meter.

Gebruik aas. Een stukje kipfilet, vis of een plakje ham op een bord trekt aan het einde van de zomer wespen en horzels aan. Zodra een werkster haar bolletje vlees heeft opgepakt, vliegt ze rechtstreeks terug naar het nest. Volg haar met je ogen zo ver mogelijk, loop tien meter verder en begin opnieuw. Na drie of vier keer zo te hebben gedaan, kom je vaak precies op het nest uit.

Luister eens. Als de avond valt en het huis stil is, leg dan je oor tegen de verdachte muur of het plafond. Een actief nest produceert een regelmatig geritsel, soms een licht gekraak van papier-maché. Zo ontdekt men vaak een nest in een scheidingswand, nog voordat men ook maar één wesp aan de buitenkant ziet.

Let goed op wie je volgt. De Aziatische hoornaar is eenvoudig te herkennen als je eenmaal de kenmerken kent: een volledig zwart, fluweelachtig borststuk, een donker achterlijf met één brede oranje ring, en vooral gele poten aan de uiteinden. Hij is 2,5 tot 3 cm groot, kleiner dan de Europese hoornaar, die duidelijk roder en geler is. Nog een onmiskenbaar kenmerk: de helikopterachtige zweefvlucht voor een bijenkorf of bloeiende klimop. Als u dit ziet, noteer dan de locatie en breng ons op de hoogte. Elk ontdekt nest betekent duizenden geredde bijen.

Onzichtbaar nest en veiligheid: wat moet je doen als je de plek eenmaal hebt gevonden?

U hebt de ingang ontdekt. De eerste reactie die u moet hebben: achteruitgaan. Een wespennest herbergt in het hoogseizoen tussen de 2.000 en 6.000 exemplaren, een nest van Aziatische horzels kan er ook tot 2.000 tellen, en ze verdedigen een gebied van meerdere meters. Houd vijf meter afstand, en nog meer bij een ondergronds nest of een nest op hoogte.

Wat je nooit moet doen, en ik zie het elke zomer weer:

• Het ingangsgat dichtmaken. Wespen graven nog een uitgang, vaak naar binnen toe. Zo kom je dan ineens driehonderd wespen in een kinderkamer tegen.

• Met water besprenkelen, verbranden of erop slaan. Je zet een grootschalige aanval in gang, en er ontstaat brand in een dak – we weten wel hoe het verdergaat.

• Een in de handel verkrijgbare spuitbus gebruiken op een onbereikbaar nest. Ze doodt de ongeveer honderd aanwezige werksters, maar niet de koningin of het broed. Twee weken later is alles weer op gang gekomen.

• De ladder beklimmen. De meeste ernstige ongevallen worden niet veroorzaakt door de steken zelf, maar door de val die volgt op de paniek.

Hoe vernietig je een wespennest dat je niet kunt zien, in een muur of onder een dak? Dat is pas echt een lastige klus. Een verborgen nest wordt behandeld via de vlieguitgang, met een telescopische stang en een geschikt middel dat op de juiste plek en op het juiste moment van de dag wordt geïnjecteerd. De besmette werksters brengen het middel mee naar binnen en de kolonie sterft binnen 24 tot 48 uur uit. Zonder dat je het nest ziet. Dat is precies het werk van een ongediertebestrijder: het onzichtbare aanpakken, zonder je plafond open te maken.

Sluit in afwachting van de interventie de ramen aan de betreffende kant, sluit de kamer af als het nest zich binnen bevindt, houd kinderen en dieren uit de buurt en doe ’s avonds geen licht aan in de buurt van de ingang. Markeer de plek met een lintje of maak een duidelijke foto; dit bespaart de technicus kostbare tijd.

Voor het bestrijden van de Aziatische hoornaar geldt een nog strengere regel: probeer nooit zelf iets te ondernemen. Deze soort valt al aan op enkele meters afstand van het nest en steekt herhaaldelijk. Geef ons de locatie door, ook al is het maar bij benadering, en stuur een foto mee als u die van een afstand kunt maken. Wij komen het hele jaar door in actie, ook in de winter wanneer de nevennesten zichtbaar worden in de kale bomen, want als we in januari een nest opsporen, kunnen we soms achterhalen waar de koninginnen zich het volgende voorjaar zullen vestigen.

Nog een laatste punt, en dat is belangrijk: niet alle nesten hoeven te worden vernietigd. Een klein nest van de poliste onder een tuinhuisje, met zijn kale cellen en zo’n twintig vreedzame exemplaren, verdient geen behandeling. Wespen eten kilo's aan rupsen en vliegen; de kolonie sterft op natuurlijke wijze af bij de eerste kou en het nest wordt het volgende jaar nooit opnieuw gebruikt. We bestrijden alleen wat een echt risico vormt, bijvoorbeeld in de buurt van een doorgang, een terras of een ingang.

Conclusie

Een wespennest vinden is een kwestie van observatie, niet van kracht. Zoek naar mogelijke schuilplaatsen, ga zitten, volg de glinsterende plekjes in de zon, bepaal de positie door driehoeksmeting, luister ’s avonds naar de muren. Na twintig goed besteedde minuten weet je waar het is. En je hebt geen enkele dakpan aangeraakt.

Laat het daarna maar over aan degenen die over de juiste uitrusting en een beschermend pak beschikken. Twijfelt u over de soort, ziet u een nest op hoogte, hoort u een zoemend geluid in een muur of heeft u ook maar het geringste vermoeden dat het om een Aziatische horzel gaat? Neem dan contact op met Frelons.be: wij komen ter plaatse, identificeren het probleem en behandelen het alleen als dat nodig is. Het hele jaar door, zowel in de zomer als in de winter.

Veelgestelde vragen