Een nest in de gevel: hoe herken je het en hoe kun je er doeltreffend op reageren?

Inhoud

• Hoe herken je een wespennest of een horzelnest in je gevel?

• De gevaren van een ongediertenest voor de isolatie en de constructie

• Wat moet je doen als er een horzel- of wespennest in een buitenmuur zit?

• Conclusie

Een voortdurend heen en weer vliegen boven de voordeur, een klein gaatje in het pleisterwerk, en daar gaat die vraag weer rond: vogels of insecten? Die verwarring komt vaak voor, vooral in de lente, wanneer alles wat vliegt een plekje zoekt om zich te vestigen. En een gevel die goed op het zuiden is gericht, met zijn scheuren, luikkasten en versleten voegen, is een viersterrenhotel.

Dingen om te onthouden

• Dit artikel gaat over de bezorgdheid van particulieren over insecten

• We leggen uit hoe je een zwaluwnest kunt onderscheiden van een nest van horzels of wespen dat zich in de muren bevindt, en benadrukken daarbij de expertise van Frelons

• Hoe herken je een wespennest of een horzelnest in je gevel?

• De gevaren van een ongediertenest voor de isolatie en de constructie

Bij Frelons.be krijgen we het hele jaar door telefoontjes over een nest in een gevel. In april is het vaak een stichtingskoningin die een luikkast uitprobeert. In augustus komt er een kolonie van 2.000 exemplaren door een gaatje van 8 mm naar buiten, waardoor het terras onbruikbaar wordt. Tussendoor zijn er tientallen situaties waarin de eigenaar aarzelt, afwacht en de kolonie rustig laat groeien.

Dit artikel helpt u het verschil te maken: een wettelijk beschermd zwaluwnest, wespen in de muur of Aziatische horzels. Want de reactie is totaal anders. In het ene geval raakt u niets aan en past u uw werkzaamheden aan. In het andere geval belt u een professional voordat de situatie uit de hand loopt.

Hoe herken je een wespennest of een horzelnest in je gevel?

Eerste regel: observeer van een afstand, gebruik indien nodig een verrekijker, en tel. Of er een nest in een gevel zit, kun je in eerste instantie afleiden uit het verkeer. Een paar huiszwaluwen vliegt een paar keer per uur heen en weer, in een rechte lijn, met een ruime en gracieuze vlucht. Bij een wespenkolonie zie je een nerveuze, schokkerige stoet, waarbij meerdere insecten per minuut via hetzelfde punt in- en uitvliegen. Deze ingang is vaak minuscuul: een scheurtje in de pleisterlaag, een holle voeg tussen de bakstenen, een ventilatierooster, de doorgang van de rolgordijnband.

Het zwaluwnest is goed te zien. Het is een kom van opgedroogde modder die onder de dakrand is vastgeplakt, grijs of bruin van kleur, soms met takjes. Het bevindt zich aan de buitenkant, is goed zichtbaar en is wettelijk beschermd In België, net als elders in Europa: het is verboden om een bewoond nest te vernietigen. Het nest van wespen of horzels ligt echter verborgen. Je ziet die prop papier-maché bijna nooit: hij zit achter de gevelbekleding, in de glaswol, in de spouw tussen de dragende muur en de buitenbekleding. Je ziet alleen het gat en de in- en uitvliegende insecten.

Welk insect bouwt nu eigenlijk zijn nest in muren? Er zijn drie families die steeds weer terugkomen. De gewone wesp en de Duitse wesp, die dol zijn op donkere holtes en isolatiemateriaal. De Europese horzel, die groter, bruin en roodbruin is, geeft de voorkeur aan zolders en schoorstenen, maar nestelt zich soms ook in een gevel. En de Aziatische horzel, herkenbaar aan zijn gele poten en zwarte borststuk, die kleiner is dan de Europese horzel maar veel problematischer. De Aziatische horzel bouwt meestal nesten hoog in de lucht, in bomen of onder daken, maar men vindt ze regelmatig in holtes in muren, tuinhuisjes of open zolders.

Andere aanwijzingen dat er een insect in een buitenmuur zit: ’s avonds een aanhoudend krabgeluid achter de muur, sporen van vocht of een gelige vlek die op het plafond of het behang verschijnt (het nest zweet), en een lichtzoete geur in de buurt van de ingang. Metselbijen en solitaire bijen graven daarentegen kleine ronde gaatjes in de mortelvoegen zonder ooit een agressieve kolonie te vormen: laat deze bijen met rust, ze bestuiven en steken niet.

Twijfelt u? Stuur ons dan een foto. Wij bepalen de soort binnen enkele minuten, en zo voorkomen we een hoop onnodige bezoeken.

De gevaren van een ongediertenest voor de isolatie en de constructie

Een wespennest in een muur is niet alleen een kwestie van steken. Het is ook een bouwkundig probleem, en vaak duurder dan men denkt. Een volgroeide kolonie Duitse wespen telt aan het einde van de zomer al snel 3.000 tot 5.000 exemplaren. Om al die wespen onderdak te bieden, gaan de werksters aan de slag. Ze knagen aan de isolatie, verdichten de steenwol en graven de glaswol weg om ruimte te maken. Het resultaat: een holle ruimte met een diameter van 40 tot 60 cm in uw isolatie.

Bij een huis met buitenisolatie treedt de schade onopgemerkt op. Geëxpandeerd polystyreen wordt heel gemakkelijk aangetast, en insecten maken gebruik van het kleinste foutje in de plaatsing tussen de panelen. Van buitenaf ziet u niets, de pleisterlaag blijft intact, maar erachter zit een holle ruimte. Er ontstaat een koudebrug, de isolatieprestaties nemen af en u verwarmt de straat zonder te begrijpen waarom uw energierekening stijgt.

Het nest zelf bestaat uit gekauwde houtvezels vermengd met speeksel. Dit materiaal houdt vocht op een opmerkelijke manier vast. Wanneer de kolonie in de herfst sterft, blijft het verlaten nest op zijn plaats, zuigt het condenswater op en blijft dit vochtige pakket de hele winter tegen uw isolatie aanplakken. De schade aan een gevel wordt het volgende jaar zichtbaar: vlekken, loskomend pleisterwerk en schimmel in de kamers. Er zijn gevallen bekend waarin plafonds zijn ingestort onder het gewicht van een met water doordrenkt nest in een vloerbalk.

Het is nog niet voorbij. Een verlaten nest trekt ander ongedierte aan. De achtergebleven larven en de kadavers van werksters vormen voedsel voor motten, dermestvliegen en mieren. Muizen zijn dol op de open ruimte en het isolatiemateriaal van het nest. En vogels, met spechten voorop, pikken in de pleisterlaag om de larven te vinden: zo krijg je gaten van 5 cm in je pas gerenoveerde gevel.

Een ander punt dat velen pas te laat ontdekken: feromonen. Een nest dat zonder behandeling wordt verwijderd, laat ter plaatse een chemisch spoor achter. Het jaar daarop vindt een nieuwe koningin deze plek en vestigt zich daar opnieuw. We worden regelmatig ingeschakeld bij huizen waar drie of vier jaar achter elkaar op dezelfde plek een nest zit, simpelweg omdat de holte nooit is schoongemaakt of dichtgemaakt.

Tot slot: de planning van de werkzaamheden. Als u van plan bent de gevel te renoveren of een gevelbekleding aan te brengen, laat dan eerst de spouwmuren controleren. Een muur openbreken waarin midden augustus een actieve kolonie zit, leidt gegarandeerd tot een ongeval voor de arbeider op de steiger.

Wat moet je doen als er een horzel- of wespennest in een buitenmuur zit?

Laten we beginnen met wat je absoluut niet moet doen. Dicht het ingangsgat nooit af. Dat is de eerste reflex en ook de slechtste: de insecten gaan niet dood als ze opgesloten zitten, ze zoeken een andere uitweg, en die uitweg bevindt zich vaak in het huis zelf, via een stopcontact, een inbouwspot of een plintvoeg. We zijn om precies deze reden al eens ingeschakeld in een kinderkamer die vol zat met wespen.

Vergeet ook de insectenspray uit de supermarkt, kokend water, benzine en vuur. Een spuitbus bereikt slechts de enkele tientallen werksters die bij de ingang zichtbaar zijn, maar nooit de koningin of het broedsel, dat zich een meter diep bevindt. Het enige wat u bereikt, is een kolonie in alarmfase, honderden potentiële steken en een nest dat een week later weer volop in bedrijf is. Over vuur in een geïsoleerde gevel hebben we het liever niet eens.

De juiste werkwijze voor het vernietigen van een wespennest in een muur is het rechtstreeks in de holte injecteren van een poedervormig middel via de ingang, met behulp van een telescoopstang en een volledig beschermend pak. De werksters vervoeren het middel bij hun terugkeer naar het hart van het nest, waardoor de hele kolonie binnen 24 tot 48 uur wordt uitgeschakeld. Het gat blijft gedurende deze periode bewust open. Vervolgens wordt het gat weer dichtgemaakt en, indien mogelijk, wordt het nest verwijderd.

Voor een ingreep tegen de Aziatische hoornaar geldt een strengere procedure. Deze soort wordt aangemerkt als een zorgwekkende invasieve soort; hij vernietigt bijenkasten (één kolonie kan per seizoen meerdere kilo’s insecten verorberen, waaronder veel bijen), en de Belgische autoriteiten moedigen de bestrijding ervan aan. De verdedigingsradius van een nest Aziatische horzels bedraagt 5 meter, tegenover minder dan 2 meter bij een wesp. Met andere woorden: u kunt al een aanval uitlokken door gewoon het gazon in de buurt te maaien. Meld het, maar kom er niet te dichtbij.

Ons team is het hele jaar door actief in België, ook in de winter. Veel mensen denken dat er tussen november en maart niets te doen is. Dat is niet waar. Dit is juist de beste periode om nesten op te sporen die zichtbaar zijn geworden in de kale bomen, holtes in gevels te saneren, vallen voor koninginnen te plaatsen in februari-maart en risicogebieden veilig te stellen vóór de werkzaamheden in het voorjaar. Een koningin die in maart wordt gevangen, betekent dat er in augustus geen kolonie van 2.000 individuen zal zijn.

En wat als het uiteindelijk toch zwaluwen zijn? Dan laat u alles met rust, stelt u de gevelrenovatie uit tot na het broedseizoen (grofweg tussen september en februari) en hangt u een zwaluwnestkastje op voordat de werkzaamheden weer van start gaan. De bescherming van vogelnesten en de bestrijding van schadelijke insecten sluiten elkaar niet uit: er is alleen een goede diagnose nodig om te beginnen. Voor de veiligheid van uw woning volstaan een telefoontje en een foto om een beslissing te nemen.

Conclusie

Een nest in een gevel wordt beoordeeld op basis van drie factoren: het verkeer, de toegangspunt en de vogelsoort. Als de vogel zichtbaar is en er een modderkuiltje onder de kroonlijst zit, beschermen we het nest en passen we de bouwplaats aan. Bij een minuscuul gaatje, nerveus heen en weer vliegen en geluid in de muur, bellen we een professional voordat het nest de isolatie verpest en de tuin onbruikbaar maakt.

Verspil geen tijd door de held uit te hangen met een spuitbus en een ladder. Neem contact op met Frelons.be: diagnose aan de hand van foto’s, snelle hulp overal in België en een team dat het hele jaar door actief is in de strijd tegen de Aziatische hoornaar. Het beste nest is het nest dat wordt behandeld voordat het een probleem wordt.

Veelgestelde vragen