Hoe vind je een nest van Aziatische horzels: methoden en tips

Inhoud

• Favoriete nestplaatsen: waar verstoppen de horzels zich?

• Technieken voor visuele lokalisatie en observatie van vliegroutes

• Wat moet je doen nadat je het nest hebt gevonden en hoe ga je te werk met Frelons.be?

• Conclusie

U ziet aan het einde van de zomer drie of vier horzels rond uw klimop vliegen en u vraagt zich af of het nest bij u of bij de buren is. Een terechte vraag. Een volgroeid nest herbergt tussen de 1.000 en 2.000 exemplaren en blijft tot november nieuwe koninginnen voortbrengen. Elk nest dat op tijd wordt vernietigd, betekent potentieel tientallen kolonies minder het volgende jaar.

Dingen om te onthouden

• Deze gids onderscheidt zich door een gedetailleerde seizoensgebonden benadering, waarin wordt uitgelegd hoe je de primaire nesten in het voorjaar kunt onderscheiden van de secundaire nesten in de zomer

• Wij bieden een visuele traceermethode aan die is gebaseerd op het observeren van vluchtstromen, voor een nauwkeurige en veilige lokalisatie

• Waar verstoppen de horzels zich?

• Technieken voor visuele lokalisatie en observatie van vliegroutes

Het probleem is dat de Aziatische hoornaar (de beruchte hoornaar met gele poten, Vespa velutina) is een meester in het zich verbergen. Zijn nest lijkt op een grote bal van beige-bruin papier-maché, die vaak op 15 meter hoogte in een plataan zit en onzichtbaar is zolang de bladeren eraan zitten. En in het voorjaar ziet hij er helemaal niet zo uit: hij is klein, rond als een tennisbal, en verstopt zich onder je tuinhuisje.

Het is juist dit verschil tussen de twee seizoenen dat de meeste gidsen over het hoofd zien. Hier gaan we alles nog eens doornemen: waar je per maand moet zoeken, hoe je de vliegroutes kunt interpreteren om de kolonie te achterhalen, en wanneer je moet stoppen met detective spelen en iemand moet bellen. Bij Frelons.be zijn we het hele jaar door actief, van het vangen van de koninginnen in maart tot de laatste vernietigingen in november.

Favoriete nestplaatsen: waar verstoppen de horzels zich?

Twee nesten, twee seizoenen, twee totaal verschillende plekken. Als je op het verkeerde moment op de verkeerde plek zoekt, zul je niets vinden.

Van maart tot juni hebben we het over de primair nest. De grondlegster, die de winter alleen in een stapel hout of onder een dakpan heeft doorgebracht, wordt wakker en bouwt in haar eentje een klein bolvormig nestje. In het begin zo groot als een pingpongbal, en in mei zo groot als een grapefruit. Het ligt altijd beschut tegen de regen en op geringe hoogte, meestal tussen 1 en 3 meter. Kijk eens onder het plaatwerk van je tuinhuisje, in een carport, onder een vensterbank, in een schuur, onder een afgedekte aanhangwagen, in een elektriciteitsmeterkast buiten, achter een luik dat nooit wordt geopend. Ik heb een primair nest gezien in een ongebruikte brievenbus en een ander in een omgekeerde bloempot. Dat nest is herkenbaar aan de kleine, naar beneden gerichte ingang.

Vanaf juni-juli wordt de kolonie te groot. Ze verhuist en bouwt een tweede nest, die iedereen kent: een bol of peervorm van 40 tot 90 cm, gemaakt van gekauwde houtvezels, met een opening aan de zijkant. Hier wordt de hoogte van de bomen het belangrijkste criterium. Ongeveer 70 % van de secundaire nesten bevinden zich op meer dan 10 meter boven de grond, in grote loofbomen: eiken, platanen, populieren, linden en robinia’s. Vaak op de top van de kruin, op een goed blootgestelde plek.

Maar pas op voor de misvatting dat alle nesten hoog in de bomen zitten. Een niet te verwaarlozen deel bevindt zich op ooghoogte, en juist daar gebeuren de ongelukken. Een dichtbegroeide ligusterhaag, een perk met kersenlaurier, een photinia-struik: stuk voor stuk perfecte schuilplaatsen. De tuinier die in september zijn ligusterhaag snoeit zonder eerst goed te hebben gekeken, dat is het klassieke scenario voor meerdere steken. Denk ook aan schuurgebinten, houtschuren, verlaten nestkastjes, holle taluds en zelfs holtes in de grond in vochtige gebieden.

Een eenvoudige regel om een horzelnest in een boom te herkennen: wacht tot oktober-november. Als de bladeren vallen, komen de nesten ineens tevoorschijn. Dit is de tijd van het jaar waarin we de meeste meldingen ontvangen. Het nest is op dat moment misschien leeg, maar het feit dat het er is, vertelt u één essentieel ding: het gebied is gekoloniseerd en u zult het volgend jaar in de gaten moeten houden.

Technieken voor visuele lokalisatie en observatie van vliegroutes

Je weet dat er ergens een nest is, maar waar? De driehoekstechniek, die door imkers en veldteams wordt gebruikt, werkt opmerkelijk goed. Ze is gebaseerd op één enkel idee: horzels vliegen in een rechte lijn tussen hun nest en hun voedselbron. Letterlijk een luchtcorridor.

Zoek eerst een plek die insecten aantrekt. Een bijenkorf, een compostbak, een perenboom vol rijpe vruchten, een vuilnisbak, een terras waar buiten wordt gegeten, of een waterplaats. Water wordt vaak over het hoofd gezien: horzels komen er drinken en vocht halen voor de nestbouw, vooral bij warm weer. Een vijver, een drinkbak, een zwembad of een blijvende plas trekken voortdurend horzels aan.

Ga op 3 of 4 meter afstand van dit punt zitten, met een verrekijker als je die hebt. Pas vervolgens de methode van 15 minuten : u observeert een kwartier lang en noteert de vliegbaan het vertrekpunt van elke horzel. Niet het aankomstpunt, maar het vertrekpunt, wanneer het insect beladen is en rechtstreeks terugvliegt naar het nest. Noteer de richting met een kompas of de kompas-app op je telefoon. Na zo’n vijftien vluchten komt er duidelijk een overheersende richting naar voren. Je hebt je eerste as.

Loop vervolgens 50 tot 100 meter loodrecht verder, zoek een ander activiteitspunt en begin opnieuw. Het snijpunt van de twee assen levert een gebied op met een zijde van ongeveer 100 meter. Dat is al een enorme vooruitgang. Een derde meting verfijnt het resultaat nog verder.

Dan is er nog de kwestie van de afstand. Een Aziatische hoornaar vliegt doorgaans 500 tot 700 meter van zijn nest vandaan, met uitschieters tot wel 1 kilometer voor de meest roekeloze verzamelaars. Dus als u drie exemplaren op uw terras ziet, hoeft het nest niet per se in uw tuin te liggen. Als u er daarentegen meer dan tien per uur op dezelfde plek telt, bevindt u zich op minder dan 200 meter afstand. Tellen is betrouwbaarder dan intuïtie.

Het is nu een kwestie van timing. De werkperiode De maximale activiteit ligt tussen 10.00 en 17.00 uur bij droog en zonnig weer, met twee pieken: ’s ochtends rond 10.00-11.00 uur en ’s middags rond 15.00-16.00 uur. En hoe laat keren de horzels terug naar het nest? Ze keren geleidelijk terug bij het vallen van de avond, en ongeveer 30 minuten na zonsondergang is iedereen binnen. Dit detail is belangrijk: bij een actief nest is in de schemering nog steeds een ballet van in- en uitvliegende horzels te zien, wat helpt om de locatie te bevestigen. Ga nooit op zoek bij harde wind of regen, want dan blijven de horzels in het nest en verspil je je tijd.

Nog een laatste tip om het nest visueel te lokaliseren: volg het geluid. Een actief secundair nest produceert een diep, aanhoudend gezoem dat in een rustige tuin tot op 4 of 5 meter afstand te horen is. Sluit je ogen, luister goed en draai je om je as. Dat werkt beter dan je zou denken.

Wat moet je doen nadat je het nest hebt gevonden en hoe ga je te werk met Frelons.be?

Je hebt het gevonden. Gefeliciteerd, echt waar, dat is het moeilijkste deel. Nu de absolute regel: je raakt niets aan.

Geen water, geen vuur, geen insecticiden uit de supermarkt, geen stokslagen, geen jachtgeweer (ja, dat gebeurt). Een onhandig aangevallen nest laat tientallen werksters los die in de verdedigingsmodus schieten. Ze steken meerdere keren, richten op het gezicht en kunnen je 30 tot 50 meter achtervolgen. De ziekenhuisopnames die elk jaar in België en Frankrijk worden geregistreerd, zijn vrijwel uitsluitend het gevolg van geïmproviseerde vernietigingspogingen door particulieren. Een spuitbus heeft een bereik van 5 meter; de horzel bereikt je op die afstand binnen een seconde.

La veiligheidsafstand De minimale afstand die in acht moet worden genomen, bedraagt 5 meter rond een primair nest en 10 meter rond een actief secundair nest. Houd een afstand van 20 meter aan als u in de buurt een grasmaaier, een bosmaaier of een kettingzaag moet gebruiken: de trillingen en het lawaai lokken een aanval uit lang voordat u daadwerkelijk ter plaatse bent. Houd kinderen en dieren uit de buurt, zet het gebied af met eenvoudig bouwlint en breng de buren op de hoogte.

Vervolgens moet je het nest melden. In België kunt u meldingen doen via het officiële platform voor het volgen van de Aziatische hoornaar, en daarnaast kunt u ook rechtstreeks contact met ons opnemen. Houd drie gegevens bij de hand: het exacte adres of de GPS-coördinaten, de geschatte hoogte van het nest en een foto die u van een afstand hebt genomen met de zoomfunctie. Aan de hand van deze foto kunnen we bevestigen dat het inderdaad om een geelpootwesp gaat en niet om een wespennest of een nest van Europese wespen, en vooral om de juiste uitrusting te kiezen voordat we ter plaatse komen. Een nest op 18 meter hoogte in een populier vereist een andere aanpak dan een primair nest onder een luifel.

La vernietiging van een horzelnest Dit gebeurt met een gecertificeerd, tegen horzels beschermend volledig pak, een telescopische stang die tot 20 meter kan reiken, en een goedgekeurd insecticide dat rechtstreeks in de structuur wordt geïnjecteerd. We grijpen bij voorkeur vroeg in de ochtend of ’s avonds in, wanneer de hele kolonie zich in het nest heeft teruggetrokken: dat is de enige manier om alle werksters in één keer uit te schakelen. Het nest wordt vervolgens, indien mogelijk, losgemaakt en verwijderd, zodat het het volgende jaar niet als herkenningspunt kan dienen. Reken op 30 tot 60 minuten ter plaatse, afhankelijk van de toegankelijkheid.

Ons team van horzeldeskundigen is het hele jaar door actief in heel België. In het voorjaar verwijderen we de primaire nesten (een snelle, voordelige ingreep waarbij de kolonie wordt uitgeroeid voordat deze de 2 000 exemplaren bereikt). In de zomer pakken we de secundaire nesten op hoogte aan. In de herfst behandelen we de massale meldingen in november, en in de winter geven we advies over het selectief vangen van de koninginnen. Een professionele interventie kost altijd minder dan een bezoek aan de spoeddienst, en beschermt uw bijenkasten, uw fruitbomen en uw buren.

Conclusie

Het opsporen van een nest van Aziatische horzels vereist vooral een systematische aanpak en een beetje geduld. Zoek in het voorjaar laag bij de grond en op beschutte plekken, in de zomer hoog in de bomen en in dichte heggen, en maak gebruik van de vliegroutes om de locatie te bepalen. Een kwartier aandachtig observeren levert meer op dan een uur lukraak zoeken.

En zodra u het nest hebt gevonden, blijft u daar staan. Foto, afstand, melding. Heeft u iets verdachts opgemerkt in uw tuin of bij een buurman? Neem dan contact op met Frelons.be. Wij komen overal in België langs, het hele jaar door, om de kolonie veilig te identificeren en onschadelijk te maken.

Veelgestelde vragen